Mele Ehmedê Cizîrî (1566-????)

Melayê Cizîrî’nin gerçek adı Ahmed’dir.  Kendisinin şiirinde belirttiğine göre Hicri takvime göre 974’te Cizre’de dünyaya gelmiştir. Miladi takvime göre 1566’a denk gelir.

Kürt tasavvuf şiirinin en önemli temsilcisidir. Kürtçe’nin yanı sıra Arapça, Farsça ve Türkçe’ye de vakıftır.

Melayê Cizîrî ve ‘Divan’ı hem Kürt edebiyatı hem de dünya edebiyatı için çok önemli bir eserdir. Yüzyıllardır dilden dile dolaşan ve hiç eskimeyen şiirler onun üstün şiir kalitesini de gösterir…

Melayê Cizîrî’nin Divan’ı ilk defa 1904 yılında Berlin’de Martin Hartman tarafından basıldı. Daha sonra ise bugüne kadar en güvenilir kaynak olarak başvurulan Kamışlı müftüsü Ahmedê Zivingî’nin bastırdığı ve derleyip toparladığı Divan basıldı. Bu Divan’da yüz yirmi şiir ve üç rubaiye forma bakılmaksızın, kafiyelerin son harfine göre alfabetik yer verildi. Bir başka önemli derleme kaynak ise Kürt şairlerinden Hejar’ın yayımladığı Divan olmuştur. Yakın zamanda ise Celalettin Yöyler’in İstanbul Kürt Enstitüsü tarafından basılan Şîroveya Diwana Melayê Cizîrî önemli bir kaynak olarak gösterilebilir. Diğer yandan Nûbihar yayınlarınca okuruyla buluşan Kürtçe ve Türkçe metin ise derli toplu bir şekilde Cizîrî’nin bütün şiirlerine yer vermektedir. Önemli bir başvuru kaynağı ise yine yakın zamanda Türkçeye çevrilen Melayê Cizîrî, Sevgi Ve Güzelliğin Şairi, kitabıdır.

Kürtçe’de tasavvuf edebiyatının bir şaheseri sayılan Divan’ı anlamak ve ondaki derin ve lahuti mana iklimine girebilmek için sadece dili bilmek elbetteki yetmez. Çünkü geniş ve derin bir ilme, keskin bir marifete, zengin ve coşkun bir aşka sahip olan Cezirî’nin şiirlerinde tarih, felsefe, estetik, tasavvuf, belagat, nahiv (gramer), astronomi gibi fizik ve metafizik konular içiçe geçmiştir. Önemli fıkıh kaynaklarına gönderme yapması; Maruf-u Kerhî, Şiblî, Mansur ve Alaî gibi tasavvuf büyüklerini zikretmesi, Şeyh San’an gibi bir seyri süluk serüvenini şiirine konu edinmesi onun fıkıh, kelam ve tasavvuf vadisinde zengin bir birikime sahip olduğuna işaret eder. Ancak o, bütün bunları varılması ve ulaşılması gereken bir noktaya doğru yöneltir, asıl maksuduna ve matlubuna hizmet yolunda ustalıkla kullanır. Şiirinde kullandığı tüm argümanlar ilahi aşkın remizleri olarak anlaşılmalıdır. Bediüzzaman Said Nursî’nin, onun aşktaki makamını şöyle ifade ettiği rivayet edilir: ‘Mevlana Celaleddin-i Rumî, Molla Ahmed-i Cezirî ve Mevlana Cami’nin aşk meşrebindeki makamları birdir’ O halde, Cezirî’nin divanını, onun ruh ikliminin iksirli havasını teneffüs ederek okumalıyız. Tasavvufun kendine özgü mazmunlarını ve kavramlarını ve bunlara yüklenen manaları bilmeden onun kudsî lezzetini tadamayız. Çünkü onun nazarında bütün güzellikler ilahi güzelliğin birer yansıması, birer tecellisidir.

  • BİR ŞİİRİ:
  • DİL JİMİN BİR
  • Şox û şengê zuhre-rengê
  • Dil ji min bir, dil ji min
  • Awirên heybet-pilingê
  • Dil ji min bir, dil ji min.
  • Wê şepalê misk î xalê,
  • Dêm-durê gerden şemalê,
  • Cebheta biskan sema lê
  • Dil ji min bir, dil ji min.
  • Zulf û xalan nûn û dalan
  • Wan ji min bir dil bitalan
  • Goşeê qewsê hîlalan
  • Dil ji min bir, dil ji min.
  • Dêm nedirê bo ebîrê
  • Xemrî yû gîs û herîrê
  • Sîne kir amancê tîrê
  • Dil ji min bir, dil ji min.
  • Sur-şirînê nazenînê
  • Kuştim û nakit yeqşnê
  • Wê bi çengala evînê
  • Dil ji min bir, dil ji min.
  • Fetl û taban da xuraban
  • Ebleq û cuhtê şebaban
  • Dame ber pence w kulaban
  • Dil ji min bir, dil ji min.
  •  
  • Xoş-xeramê, ez xulamê
  • Nazikê şirîn-kelamê
  • Tûtîya eywan meqamê
  • Dil ji min bir, dil ji min.
  • Melayê Cizîrî

Reklamlar

Ridwan Xelîl hakkında

Misilman im, Mirov im, Kurd im, Kesekî Serbixwe û Azad im..

31/08/2013 tarihinde Melayê Cizîrî içinde yayınlandı ve olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin. Yorum yapın.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: